ئەمێن شەمۆ

دیاردا کۆچبەریێ ئێکە ژوان دیاردان لڤان سەد سالێن بهۆری ل جیهانا نویدا روودای ، بارا پترا ڤێ دیاردێ لوان وەلاتان یە بەربەلاڤە ئەو وەلاتێن نەئارامیا سیاسی لێ هەیی و وەلاتێن هەژار و شەروهەڤرکی لسەر هەیی دیارە دەڤەرێن ئێزدیان ژی ئێکن ژڤان جۆرە دەڤەران ، هەلبەت ئەگەر ئەم بەرێ خۆ بدەینە ڤێ دیاردی بشێوەیەکێ گشتی چەندین ئەگەر و سەدەمێن خۆ هەینە ، ئەگەر ئەم دیڤچۆنەکێ لسەر جڤاکا ئێزدی و دیاردا کۆچبەربوونێ بکەین دێ بینین پشتی داگیرکرنا دەڤەرێن ئێزدیان ژلایێ دوژمنان ڤە و حوکم کرن لسەر ناڤچەیێن ئێزدیان ڤێ دیاردێ روودایە وبتایبەت ژی پشتی هاتنا ئیسلامێ بۆ دەڤەرێن ئێزدیان و حوکم کرنا ئیمپراتۆریەت و دەولەت و میرنشینێن ئیسلامی بڤێ چەندێ کۆچبەری دناڤ جڤاکا ئێزدی دا روودایە ، دیارە پشتی حوکم کرنا ئیمپراتۆریەتا عوسمانی لدەڤەرێن ئێزدیان (1516-1918) ئەڤ دیاردەە دیاردەکە بەربەلاڤبوو دناڤ جڤاکا ئێزدیدە ژئەگەرێ زولم و زۆرداریا دەولەتا عوسمانی و سیاسەتا وێ یا توند بەرامبەری ئاینێن دیتر یێن نە موسلمان و بتایبەت ئێزدی ، بڤێ چەندێ دیاردا کۆچبربوونێ دناڤ جڤاکێ ئێزدی دە هێدی هێدی و رۆژ ب رۆژ زێدەبوو هژمارەکە زۆرا ئێزدیان رەڤین بەرەڤ باکوور ژبۆی دەڤەرێن بن دەستێن روسیا قەیسەری و جۆرجیا و ئەرمەنستانێ و هژمارەکە ئێزدیان هاتنە باشوور بەرەڤ دەڤەرێن کوردستانا عیراقا نهۆ ، بهەر ئاوای هەبت کۆچبەربوون ئێکەمین و داوی خالا چارەسەریا ئێزدیان بوو ژبەر زولم و زۆرداریێ و بەردەوامبوونا ژیانێ ، هەرچ ئەگەربن و بچ ئاوای هەبت ئێزدی مللەتێ کۆچبەریێ بوون هەتا قوناغا دوماهیک هاتنا دەولەتا عوسمانی و شەرێ جیهانیێ ئێکێ (1914-1918 ) لێ دیارە پشتی دانانا نەخشێ رۆژهەلاتا ناڤین یانوی هەرچ دەڤەر ژبۆیئێزدیان ملک ومال نەبوون وکۆچبەری یە بەردەوامبوو هەتا دەمەزراندنا ەولەتا عیراقێ لسالا (1921) دیسان پشتی ڤێ چەندێ ژی هەرئێزدی نەدئارامبوون لعراقی عەرەبی و تورکیایا کۆماری و دەولەتا سوریا دە بگشتی هەتا روودانا شەرێ جیهانیێ دووێ لسالا (1939-1945) بڤێ چەندێ جیهان چوو قۆناغەکە دی لێ رەوشا ئێزدیا چ گهۆرین بسەردا نهاتن و هەر دەڤەرێن ئێزدیان دئارام نەبوون و ئێزدی لچ جهان نە دسترین ژبەر گەچ و زۆلم و زۆرداریا دوژمنان و قۆناغ بقۆناغ کۆچبەری بەربەلاڤتر دبوو هەتا رودانێن شەرێ عیراقێ و ئێرانێ (1980-1988) و سەردەم سەردەم ڤێ دیاردێ ئەگەرێن خوەیێن جودا هەبوون لدویڤ بارودۆخێ دەڤەرێ و پێشهاتێن سیاسی لدەڤەرێن ئێزدیان و ئەڤ روودانە یە بەردەوام بوو هەتا راپەرینا گەلێ کوردستانێ لسالا (1991) و رزگاربوونا چەند دەڤەرێن ئێزدیان لکوردستانا عیراقێ ، بڤێ چەندێ ئێزدیان هیڤی هەبوون بحکومەتا نوویا کوردستانێ و دەستهەلاتداریا کوردی لهندەک دەڤەرێن وان لێ ژبەر پێشهاتێن نوو لدەڤەرێ ئێزدیان و گهۆرینا بارودۆخێ دەڤەرێ و سیاسەتا حزب و حکومەتا نوویا کوردستانێ چ تشتێن نووی پەیدا نەبوون و کۆمەلکوژی بسەرێ ئێزدیان دبەردوام بوون و ئەڤ دیاردە ژی یە دگەهشبوونێ دا بوو هەتا دووماهیک هاتنا دەستهەلاتا رژێما بەعس لعیراقێ لسالا (2003) بڤێ یەکێ پتریا دەڤەرێن دی یێن ئێزدیان هەتا رادەیکی باش حکومەتا کوردستانێ و حزب و دەستهەلاتدارێن کوردستانێ حوکم لێ دکرن لێ ژئەگەرێ جوودا جودا دڤان سالێن دوماهیێ دە بارودۆخێ ئێزدیان پیستر لێ و ئێزدی تووشی دوو جینۆساید و قرکرنێن مەزن بوون ئێک ژوان پەقینا گرعزێر و سیباشێخدرێ ل (14/8/2007) و یادنژی کۆمەلکوژیا ئێزدیان ژلایێ داعشێڤە ئەوا ل (3/8/2014) روودای بڤێ چەندێ پێلا کۆچبەریا ئێزدیان بەرڤرەهترلێهات و هژمارەکە هەرە زۆرا ئێزدیێن عراقێ قەستا وەلاتێن ئەوروپی کرن و دەڤەرێن خۆ بجههێلان .

* ئەگەرێن کۆچبەربوونا ئێزدیێن عیراقێ ژبۆی وەلاتێن ئەوروپی .

1_ژلایێ هاوەلاتیبوونێڤە : ئێزدی وەکو هاوەلاتیێن پلە سێ و پلە چار سەرەدەری دگەل دهێتەکرن لعیراقێ و کوردستانێدە بهەڤبرکرن دگەل دگەل کێمەنەتەوەیێن دی وەکو مەسیحی و تورکمان و کاکائی و سابیئە بڤێ چەندێ ئێزدی هەست ب مەغدوریەکە مەزن دکەن .

2-ژلایێ ئاینیڤە : هەر ژسەردەمێن کەڤندە هەتا ڤێ چرکە سعەتێ بەردەوام و هەرچەند سالەکان ئاینێ ئێزدی تووشی فەرمانەکێ یان هێرشەکێ یان جینۆسایدەکێ دبن بۆ نموونە دناڤبەرا سالێن 2003 -2014 ئێزدی تووشی دوو فەرمانێت مەزنبوون ئێک ژوان پەقینێت ناحیا گرعزێر و سیباشێخدرێ ل 14/8/2007 و یادیژی جینۆسایدا ئێزدیان لسەر دەستێ داعش ئەوا 3/8/2014 هاتی ئەنجامدان و هەتا نهۆژی یە بەردەوامە .

3-ژلایێ دەستوری و یاسایڤە : مافێن ئێزدیان دناڤ دەستورێ نوو یێ عیراقا فیدرال دە نە دپاراستینە ژهەموو لایانڤە وەکو کێمەنەتەوەیەک ، دیسان لهەرێما کوردستانێ ژی هەتا نهۆ چ دەستورەک نینە و هەر هەمان دەستور و یاسایێن حکومەتا عیراقێ جێبەجێدکەن .

4-ژلایێ باوەریێڤە : ئەگەر ئەم بەرێ خۆ بدەینە لایەنێ دەروونی یێ ئێزدیان دێ بینین ژئەگەرێ زولم و زۆرداریێ هەردەم تاکێ ئێزدی هەست بکێمبوونێ کریە و باوەری بخۆ نینە دیسان باوەری ب مللەت و حکومەتێن دەروبەری خۆژێ نینە .